Άγγελος Αγγελοδήμου
Το στεγαστικό πρόβλημα έχει εξελιχθεί πλέον σε πανευρωπαϊκό ισχυρό πονοκέφαλο. Και παρά το γεγονός ότι εντός της ΕΕ οι αγορές ακινήτων είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, εντούτοις, προκύπτουν κοινοί παράγοντες, οι οποίοι οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα. Τη μειωμένη προσφορά και συνακόλουθα την αύξηση των τιμών.
Ο πρόεδρος της Build Europe (ευρωπαϊκή οργάνωση που εκπροσωπεί, ως φορέας lobbying, εθνικές ενώσεις επιχειρηματιών ακινήτων και εταιρειών κατασκευής κατοικιών, με έδρα τις Βρυξέλλες) σε συνέντευξή του στον «Φ» αναλύει τους παράγοντες που έχουν οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση και προτείνει λύσεις για μείωση των τιμών. Παράλληλα, καταγράφει τους τρόπους αντιμετώπισης της αύξησης του ενεργειακού κόστους και σημειώνει ότι η πράσινη μετάβαση είναι πλέον αναπόφευκτη.
Το τελευταίο διάστημα έχει επαναληφθεί πολλάκις η διαπίστωση ότι το στεγαστικό πρόβλημα έχει καταστεί πανευρωπαϊκό. Κατ’ αρχάς θα θέλαμε τη δική σας εκτίμηση για τους λόγους, οι οποίοι οδήγησαν τόσο διαφορετικές αγορές, όπως είναι για παράδειγμα η Κύπρος, η Ελλάδα, η Πορτογαλία, να αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα;
Το στεγαστικό πρόβλημα έχει πλέον εξελιχθεί σε ένα πανευρωπαϊκό ζήτημα, καθώς οι βασικές αιτίες που το προκαλούν είναι κοινές σε πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανεπαρκής προσφορά κατοικιών, η αύξηση του κόστους κατασκευής και χρηματοδότησης, οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης, η αυξημένη ζήτηση στα αστικά κέντρα, καθώς και οι αυστηρότερες κανονιστικές απαιτήσεις, δημιουργούν ένα κοινό πλαίσιο προκλήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Παρόλο που αγορές όπως η Κύπρος, η Ελλάδα ή η Πορτογαλία έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες, όλες αντιμετωπίζουν σήμερα μια διαρθρωτική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Παράλληλα, η πράσινη μετάβαση και οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν αυξήσει σημαντικά το κόστος ανάπτυξης κατοικιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη την πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή στέγαση.
Ως αποτέλεσμα του στεγαστικού προβλήματος, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ έχουν σημειώσει αύξηση έως και 60% κατά μέσο όρο από το 2015, με ορισμένα κράτη μέλη να καταγράφουν άνοδο που ξεπερνά το 200%, ενώ οι τιμές των ενοικίων συνέχισαν επίσης να ανεβαίνουν (στοιχεία από ιστοσελίδα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου). Εσείς, ως επιχειρηματίες ανάπτυξης γης, ποιες λύσεις εισηγείστε για να μειωθούν οι τιμές των ακινήτων;
Η μόνη βιώσιμη λύση για τη μείωση των τιμών των ακινήτων είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Η Ευρώπη χρειάζεται ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης, περισσότερη διαθέσιμη γη για οικιστική ανάπτυξη, απλούστερο και πιο λειτουργικό κανονιστικό πλαίσιο, καθώς και καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση τόσο για τους επιχειρηματίες ανάπτυξης γης όσο και για τους αγοραστές κατοικιών.
Παράλληλα, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να εξετάσουν τρόπους μείωσης του φορολογικού και διοικητικού κόστους που συνδέεται με την παραγωγή κατοικιών, ενώ ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ενίσχυση συνεργασιών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Η προσιτή στέγαση δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν το κόστος ανάπτυξης κατοικιών αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα των νοικοκυριών.
Τεράστια κονδύλια
–Προ ημερών, ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου, μιλώντας στο πλαίσιο της Άτυπης Συνάντησης Υπουργών ΕΕ για τη Στέγαση, στη Λευκωσία, ανέφερε μεταξύ άλλων ότι χρειάζονται περίπου €650 δισεκατομμύρια επιπλέον επενδύσεις ανά έτος για να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη ζήτηση σε σχέση με το στεγαστικό. Οι δικοί σας υπολογισμοί συμπίπτουν με αυτό το ποσό; Και αν ναι, πού θα εξευρεθούν οι πόροι για να καλύψουν αυτές τις ανάγκες;
Το ποσό που ανέφερε ο Υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου, ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στην κλίμακα των επενδύσεων που απαιτούνται σήμερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Η ζήτηση για κατοικίες συνεχίζει να αυξάνεται, ενώ παράλληλα μεγάλο μέρος του υφιστάμενου κτηριακού αποθέματος χρειάζεται αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό, ιδιαίτερα σε σχέση με τους στόχους της πράσινης μετάβασης και της ενεργειακής αποδοτικότητας.
Για να μπορέσουν να κινητοποιηθούν επενδύσεις τέτοιου μεγέθους, η στέγαση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως στρατηγική υποδομή για την Ευρώπη. Αυτό προϋποθέτει συνδυασμό δημόσιας στήριξης, ιδιωτικών κεφαλαίων, χρηματοδοτικών εργαλείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, αλλά και εθνικών κινήτρων που θα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη νέων κατοικιών.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερα σημαντική είναι η ύπαρξη μακροπρόθεσμων χρηματοδοτικών μηχανισμών, καθώς και ενός σταθερού και προβλέψιμου κανονιστικού πλαισίου που θα μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις και να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για υλοποίηση έργων σε μεγάλη κλίμακα.
–Στην Κύπρο, η Κυβέρνηση αποφάσισε να προωθήσει το σχέδιο «Προσιτή Κατοικία», με στόχο να μπουν στην αγορά ακίνητα τα οποία θα απευθύνονται σε άτομα μεσαίας τε ότι ένα τέτοιο σχέδιο μπορεί να δώσει ουσιαστική λύση; Συναφώς, ποια κίνητρα θα πρέπει να δοθούν στους επιχειρηματίες για να συμμετέχουν σε ένα τέτοιο σχέδιο;
Τα σχέδια προσιτής κατοικίας μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος της λύσης, νοουμένου ότι είναι οικονομικά βιώσιμα και μπορούν να εφαρμοστούν σε ουσιαστική κλίμακα. Οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης είναι έτοιμοι να συμβάλλουν σε αυτή την προσπάθεια, ωστόσο η επιτυχία τέτοιων σχεδίων προϋποθέτει τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών και κινήτρων. Μεταξύ άλλων, ιδιαίτερα σημαντικά είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, η παροχή φορολογικών κινήτρων, η δυνατότητα αυξημένων συντελεστών δόμησης όπου αυτό είναι πολεοδομικά εφικτό, η πρόσβαση σε πιο προσιτή χρηματοδότηση, καθώς και η αξιοποίηση δημόσιας γης για ανάπτυξη κατοικιών.
Την ίδια στιγμή, η συνεργασία μεταξύ κράτους, τραπεζών και ιδιωτικού τομέα είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε τα έργα προσιτής κατοικίας να μπορούν να υλοποιηθούν με βιώσιμο τρόπο και σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Το βαρίδι της ενέργειας
–Πέραν των πιο πάνω, υπάρχει το μεγάλο ζήτημα της ενέργειας, το οποίο αυξάνει το κόστος σε ολόκληρη την αλυσίδα του κατασκευαστικού κλάδου και ως αποτέλεσμα την τελική τιμή του ακινήτου. Θεωρείτε ότι υπάρχει λύση σε αυτό το κομμάτι; Ως επιχειρηματίες πώς αντιμετωπίζετε αυτή την κατάσταση;
Το κόστος της ενέργειας εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τον κατασκευαστικό τομέα, καθώς επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από τα δομικά υλικά και τις μεταφορές μέχρι το συνολικό κόστος υλοποίησης των έργων.
Οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης προσπαθούν να ανταποκριθούν σε αυτή την πραγματικότητα μέσα από την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, την προώθηση της ψηφιοποίησης, την εφαρμογή πιο ενεργειακά αποδοτικών μεθόδων κατασκευής και τη μεγαλύτερη χρήση βιώσιμων και καινοτόμων υλικών.
Ωστόσο, υπάρχει ανάγκη από μακροπρόθεσμες λύσεις. Απαιτούνται πιο σταθερές ενεργειακές αγορές, καθώς και πολιτικές που να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Εάν το κόστος της ενέργειας παραμείνει σε τόσο υψηλά επίπεδα, η προσπάθεια για πιο προσιτή στέγαση θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες.
–Το ζήτημα της πράσινης μετάβασης αναφύεται ολοένα και συχνότερα σε διάφορες μορφές της καθημερινής και επαγγελματικής ζωής. Πώς αντιλαμβάνεστε αυτό το ζήτημα στο δικό σας επάγγελμα;
Η πράσινη μετάβαση είναι πλέον αναπόφευκτη και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που καλείται να διαχειριστεί ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών. Οι επιχειρηματίες ανάπτυξης γης στηρίζουν πλήρως τους στόχους που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, τη μείωση των εκπομπών και τη δημιουργία πιο βιώσιμων και ενεργειακά αποδοτικών κτηρίων.
Ήδη βλέπουμε ότι τα νέα έργα ενσωματώνουν ολοένα και περισσότερες τεχνολογίες και πρακτικές που σχετίζονται με την ενεργειακή απόδοση, την ψηφιοποίηση, τα «έξυπνα» συστήματα και τη βιωσιμότητα γενικότερα. Ωστόσο, όλες αυτές οι απαιτήσεις αυξάνουν σημαντικά το κόστος κατασκευής και ανάπτυξης.
Η μεγάλη πρόκληση για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τους φορείς χάραξης πολιτικής είναι να διασφαλίσουν τη σωστή ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικών στόχων, προσιτής στέγασης και δυνατότητας υλοποίησης νέων επενδύσεων.
Η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει τη δημιουργία πρόσθετων κανονιστικών βαρών και διαδικασιών, που ενδέχεται να επιβραδύνουν ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη νέων κατοικιών.
