Οι Κύπριοι ανήκουν στην κατηγορία των Ευρωπαίων που έχουν δαπανήσει τα λιγότερα στην ΕΕ για ενεργειακή αναβάθμιση της κατοικίας τους και βρίσκονται στην τελευταία πεντάδα των χωρών της ΕΕ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας.
Το τέταρτο πιο χαμηλό ποσοστό 14,6% στην ΕΕ είχε η Κύπρος, όσον αφορά στα άτομα που κατά το 2023 διαβιούσαν σε κατοικία στην οποία η ενεργειακή απόδοση είχε βελτιωθεί τα τελευταία πέντε χρόνια, κυρίως με την αναβάθμιση της θερμομόνωσης σε εξωτερικούς τοίχους, στέγες ή δάπεδα, η αντικατάσταση των μονών υαλοπινάκων με διπλά ή τριπλά τζάμια και την εγκατάσταση αποδοτικότερων συστημάτων θέρμανσης.
Το ποσοστό της Κύπρου είναι ίδιο με της Ισπανίας, ενώ η Ελλάδα είχε 11,9% και η Μάλτα είχε το χαμηλότερο ποσοστό (8,4%).Συνολικά, στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 25,5% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω ζούσε σε κατοικία στην οποία η ενεργειακή απόδοση βελτιώθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια, δηλαδή ένας στους τέσσερις Ευρωπαίους κατά μέσο όρο, ποσοστό πολύ μεγαλύτερο από της Κύπρου. Τα υψηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στην Ολλανδία (59%), την Εσθονία (47%), τη Λετονία (37%), την Σλοβακία (35%), την Ουγγαρία 35,3%, την Λιθουανία 34,9%, την Σλοβενία 34%, την Γαλλία 34,8%, την Βουλγαρία 31,4%, Βέλγιο 31,1%, Σουηδία 29,5%, Κροατία 28,9%, Πορτογαλία 28,8%, Ιρλανδία 28,4%, Πολωνία 28,3%, Αυστρία 27,1%, Λουξεμβούργο 25,6%, Φιλανδία 25,3%, Τσεχία 23,3%, Γερμανία 21,6%, Ιταλία 14,7%.
Όπως επισημαίνει η Eurostat, οι κατοικίες στις οποίες έχει βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση τα τελευταία πέντε χρόνια δείχνουν τον βαθμό στον οποίο αυτά τα κτίρια ή διαμερίσματα έχουν υποστεί ανακαινίσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσής τους.
Ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο είναι οι περιβαλλοντικές συνθήκες που μπορούν να διαμορφωθούν από την στέγαση. Στην έκθεση η Eurostat αναφέρει ότι οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από τα νοικοκυριά για θέρμανση και ψύξη κυμαίνονταν από 27 κιλά κατά κεφαλήν στη Σουηδία έως 1.296 κιλά στο Λουξεμβούργο.
Ένα μέρος των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από τα νοικοκυριά κατά την καύση ορυκτών καυσίμων για τη θέρμανση των σπιτιών τους, την προετοιμασία ζεστού νερού, το μαγείρεμα και τον κλιματισμό. Αυτό αντιπροσώπευε 647 κιλά κατά κεφαλήν στην ΕΕ το 2022, από 920 κιλά το 2010. Στην Κύπρο οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από τα νοικοκυριά για θέρμανση και ψύξη κυμαίνονταν 428,6 κιλά ανά άτομο το 2022 από 498,6 κιλά το 2010. Το 2022, οι μεγαλύτερες τιμές παρατηρήθηκαν στο Λουξεμβούργο (1.296 κιλά ανά κάτοικο), στο Βέλγιο (1.220) και στην Ιρλανδία (1.182). Από την άλλη πλευρά, η χαμηλότερη τιμή βρέθηκε στη Σουηδία (27), ακολουθούμενη από την Πορτογαλία (126) και τη Φινλανδία (147). Όσον αφορά στέγη με διαρροή, υγρούς τοίχους, δάπεδα ή θεμέλια ή σήψη σε κουφώματα ή δάπεδα, το 15,5% του πληθυσμού της ΕΕ είχε τέτοιο πρόβλημα το 2023. Τα υψηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στην Κύπρο (31,6%), στην Πορτογαλία (29,0%) και Ισπανία (23,0%).
Σχέδιο χορηγιών για αντικαταστάσεις
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε στις 29 Οκτωβρίου 2024, κατόπιν πρότασης του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας Γιώργου Παπαναστασίου, το νέο σχέδιο χορηγιών «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω στις Κατοικίες (2024)». Το εν λόγω σχέδιο χορηγιών θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) της Κύπρου και θα χρηματοδοτηθεί από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συγκεκριμένα, το μέτρο έχει ενταχθεί στο ΣΑΑ μέσω του νέου κεφαλαίου REPowerEU και θα χρηματοδοτηθεί από τη σχετική πρόσθετη κατανομή που έχει λάβει η Κύπρος το 2023 για αντιμετώπιση της πιο πρόσφατης ενεργειακής κρίσης.
Θα καλύπτει επενδύσεις που θα υλοποιηθούν σε υφιστάμενες κατοικίες, οι οποίες δεν χρησιμοποιούνται από οποιονδήποτε για άσκηση οικονομικής δραστηριότητας. Οι επενδύσεις αυτές θα αφορούν θερμομόνωση του κελύφους, αντικατάσταση κουφωμάτων, εγκατάσταση συστημάτων σκίασης, ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού, αυτόνομων κλιματιστικών και συστημάτων θέρμανσης/ψύξης με αντλίες θερμότητας ψηλής απόδοσης, καθώς και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων που λειτουργούν με τη μέθοδο net-billing, την εγκατάσταση μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας και δαπάνες παροχής υπηρεσιών από ειδικευμένο εμπειρογνώμονα. Το σχέδιο έχει προϋπολογισμό 30.000.000 ευρώ και η διαδικασία υποβολής αιτήσεων θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι τις 20.12.2024 ή μέχρι την εξάντληση του διαθέσιμου προϋπολογισμού, όποιο από τα δύο συμβεί πρώτο.
