Ελευθερία Παϊζάνου
Από τη μια οι υψηλές τιμές του κόστους κατασκευής και τα δανειστικά επιτόκια και από την άλλη οι περιορισμοί στο μειωμένο ΦΠΑ κατά την ανέγερση ή την αγορά κύριας κατοικίας/διαμερίσματος οδήγησαν τους Κύπριους, και όχι μόνο, να στραφούν σε ακίνητα με μικρότερο εμβαδόν.
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με στοιχεία που εξασφάλισε ο «Φ», μετά την αλλαγή του νόμου το 2023, ο μέσος όρος του εμβαδού των κύριων κατοικιών/διαμερισμάτων που εξασφάλισαν πολεοδομική άδεια και επωφελήθηκαν από το 5% ΦΠΑ ήταν 100 τετραγωνικά μέτρα (τ.μ.).
Η νέα νομοθεσία για το μειωμένο ΦΠΑ, που εφαρμόστηκε το 2023, περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς λόγω των υποδείξεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία διαπίστωσε πως για αρκετά χρόνια στην Κύπρο ιδιοκτήτες επαύλεων εκατομμυρίων επωφελούνταν από τη μειωμένη φορολογία, κάτι που συγκρούεται με την ευρωπαϊκή οδηγία, η οποία προβλέπει πως το μέτρο θα πρέπει να εφαρμόζεται για κοινωνικούς σκοπούς.
Το πριν και το μετά
Ο νόμος του 2023 προβλέπει ότι 5% ΦΠΑ επιβάλλεται μόνο στα πρώτα 130 τ.μ. κατοικίας/διαμερίσματος, με αξία μέχρι €350 χιλ. Παράλληλα, εφαρμόζεται και κλιμακωτή επιβολή μειωμένου ΦΠΑ. Για κατοικίες και διαμερίσματα με εμβαδόν από 131 τ.μ. μέχρι 190 τ.μ. και με αξία μέχρι €475 χιλ., επιβάλλεται 19% ΦΠΑ.
Με την προηγούμενη νομοθεσία του 2016, επιβαλλόταν 5% ΦΠΑ στα πρώτα 200 τ.μ. του ακινήτου, ανεξαρτήτως συνολικού εμβαδού.
Μάλιστα, για να επηρεαστεί όσο το δυνατό λιγότερο η αγορά, το Κοινοβούλιο περιέλαβε και μεταβατικές διατάξεις στον νόμο του 2023, οι οποίες έχουν παραταθεί μέχρι το τέλος του 2026, έτσι ώστε να εφαρμόζονται παράλληλα και οι δύο νομοθεσίες.
Υπενθυμίζεται πως, σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις, όσοι είχαν υποβάλει αίτηση για πολεοδομική άδεια από τις αρχές Ιουνίου του 2023 μέχρι την 31η Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς, ανεξαρτήτως πότε θα ολοκληρωθεί η ανέγερση της οικοδομής, συνεχίζουν να εξοικονομούν χιλιάδες ευρώ, καθώς θα επωφεληθούν από το 5% ΦΠΑ με το προηγούμενο καθεστώς.
Πέραν των 4.500 φορολογουμένων επωφελήθηκαν από τον προηγούμενο νόμο
Πέρσι, καθώς και τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026, συνολικά 4.555 φορολογούμενοι κατέβαλαν μειωμένη φορολογία κατά την αγορά ή την ανέγερση κύριας κατοικίας/διαμερίσματος με τον προηγούμενο, πιο χαλαρό νόμο. Δηλαδή, πλήρωσαν 5% ΦΠΑ για τα πρώτα 200 τ.μ. του ακινήτου.
Παράλληλα, την ίδια περίοδο, συνολικά 3.902 φορολογούμενοι φορολογήθηκαν με το νέο νομικό πλαίσιο. Δηλαδή, πλήρωσαν 5% ΦΠΑ για τα πρώτα 130 τ.μ. κατοικίας/διαμερίσματος, με αξία μέχρι €350 χιλ.
Όπως πληροφορείται ο «Φ», λόγω της εφαρμογής των μεταβατικών διατάξεων της νομοθεσίας, από τον Ιούνιο του 2023 μέχρι πέρσι τον Μάιο, επωφελήθηκαν από τον προηγούμενο, πιο χαλαρό νόμο συνολικά 9.000 φορολογούμενοι, δηλαδή πλήρωσαν 5% ΦΠΑ στα πρώτα 200 τ.μ. του ακινήτου.
Μάλιστα, εάν το κράτος επέβαλλε κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 19%, θα εισέπραττε €360 εκατ.
Σημειώνεται πως από τις 9.000 αιτήσεις, οι 650 αφορούν κατοικίες μέχρι 200 τ.μ. και αξίας πέραν των €500 χιλ.
Επιπρόσθετα, άλλες 300 περιπτώσεις ακινήτων είχαν εμβαδόν μεγαλύτερο των 200 τ.μ., ενώ η αξία τους ξεπερνούσε κατά πολύ τις €500 χιλ.
Ανεβαίνει το κόστος ανέγερσης
Πέραν του ΦΠΑ, από το 2023 το κόστος ανέγερσης κατοικίας αυξήθηκε αισθητά. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 2023 το μέσο κόστος ήταν €1.145 ανά τ.μ., με τις οικίες στα €1.214 ανά τ.μ. και τα διαμερίσματα στα €1.075 ανά τ.μ
Το 2024, το αντίστοιχο κόστος αυξήθηκε στα €1.204 ανά τ.μ., με τις οικίες στα €1.328 ανά τ.μ. και τα διαμερίσματα στα €1.082 ανά τ.μ.
Επίσης, το 2025, σύμφωνα με επαγγελματίες της αγοράς, το κόστος ανέγερσης κατοικίας/διαμερίσματος ήταν €1.700 ανά τ.μ. και μπορεί να φθάσει τα €2.500 ανά τ.μ., ανάλογα με τα υλικά.
