Βάσος Βασιλείου
Μπορεί οι πολεοδομικές άδειες και οι άδειες οικοδομής να εκδίδονται σχεδόν αυτόματα και χωρίς έλεγχο, με ευθύνη των μελετητών, αλλά στο τέλος ίσως κάποιοι αγοραστές ακινήτων ή και ιδιοκτήτες οι οποίοι κτίζουν το δικό τους σπίτι, τραβούν τα μαλλιά τους, υπό την έννοια ότι πιθανώς οι οικοδομές να μην είναι νόμιμες.
Αυτό δείχνουν, εκ πρώτης όψεως, επιτόπιοι έλεγχοι των τεχνικών υπηρεσιών του ΕΟΑ Λευκωσίας σε υπό ανέγερση οικοδομές. Το δείγμα είναι μεν μικρό αλλά ενδεικτικό ως προς το πού οδηγούνται τα πράγματα. Όλα συγκλίνουν πως κάποιες άδειες (πολεοδομικές βεβαιώσεις, όπως καλούνται) δεν υλοποιούνται με βάσει τα σχέδια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη νομιμοποίησή τους.
Για του λόγου το αληθές αναφέρεται, πως με βάση τον ΕΟΑ Λευκωσίας, έχει διεξαχθεί δειγματοληπτικός έλεγχος σε 13 εκδοθείσες πολεοδομικές βεβαιώσεις (αντιστοιχούν σε ποσοστό της τάξης του 15% των υποβληθεισών αιτήσεων του εξαμήνου Μάρτιος 2025 – Αύγουστος 2025) με τα ακόλουθα ευρήματα:
– Δύο βεβαιώσεις, ήτοι ποσοστό 15%, είναι έγκυρες.
– Τέσσερις βεβαιώσεις, ήτοι ποσοστό 31%, παρουσιάζουν επουσιώδεις αποκλίσεις.
– Επτά βεβαιώσεις, ήτοι ποσοστό 54%, παρουσιάζουν ουσιώδεις αποκλίσεις/παρατυπίες, μεταξύ των οποίων υπερβάσεις συντελεστών ανάπτυξης (λόγω λανθασμένων υπολογισμών), δυσλειτουργίες χώρων στάθμευσης, μειωμένες αποστάσεις από τα σύνορα των τεμαχίων, με αποτέλεσμα τον δυσμενή επηρεασμό των ανέσεων περιοίκων, κ.λπ..
Με βάση τα πιο πάνω και νοουμένου ότι η κατάσταση επιτόπου αντανακλά το σύνολο των πολεοδομικών βεβαιώσεων που έχουν εκδοθεί, τότε κάποιες οικοδομές προσεγγίζουν παράνομα τα σύνορα διπλανών κτηρίων (επηρεάζοντας τις ανέσεις τους), σε κάποιες φορτώνουν επιπλέον τετραγωνικά μέτρα, κάποιοι χώροι στάθμευσης είναι μη λειτουργικοί (με ότι αυτό συνεπάγεται).
Γίνεται αντιληπτό, πως αν οι οικοδομές αυτές αφεθούν και ολοκληρωθούν, θα προκληθούν προστριβές δεκαετιών μεταξύ γειτόνων, αγωγές, κ.ο.κ..
Βεβαίως, το θετικό για τους πολίτες είναι ότι τουλάχιστον στις περιπτώσεις σοβαρών παρανομιών οι «πολεοδομικές βεβαιώσεις» ανακαλούνται αλλά αυτό δεν ισχύει για όλες τις υπό εξέλιξη αναπτύξεις επειδή ο έλεγχος είναι δειγματοληπτικός, όπως άλλωστε προνοείται.
Σε ανάρτηση του ΕΟΑ Λευκωσίας αναφέρεται, ως αποτέλεσμα των ακυρώσεων/ανακλήσεων των εκδοθείσων Πολεοδομικών Βεβαιώσεων, ο Οργανισμός έχει ακυρώσει/απορρίψει, για ευνόητους λόγους, και τις συναφείς άδειες οικοδομής/διαίρεσης οικοδομής, καθώς και τις εκκρεμούσες αιτήσεις για εξασφάλιση άδειας οικοδομής/διαίρεσης οικοδομής, οι οποίες βασίζονται στις ακυρωθείσες Βεβαιώσεις. Επίσης, στις περιπτώσεις όπου έχει ήδη προωθηθεί η έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών της οικοδομής, ο Τομέας Επιβολής, του ΕΟΑ Λευκωσίας, θα προβεί άμεσα στις απαιτούμενες ενέργειες τερματισμού των εργασιών, καθώς και στη λήψη μέτρων, με βάση τις διατάξεις της Νομοθεσίας.
Σε σχετική ανακοίνωση του ΕΟΑ καταγράφονται και τα ακόλουθα:
– Η όλη διαδικασία των δειγματοληπτικών ελέγχων προωθήθηκε από τον ΕΟΑ Λευκωσίας, με βάση τις ακριβείς πρόνοιες του Ειδικού Διατάγματος, και τις σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Εσωτερικών.
– Η Ανάκληση/Ακύρωση μιας Πολεοδομικής Βεβαίωσης αποτελεί τη μόνη επιλογή που προνοείται στο Διάταγμα, στις περιπτώσεις εντοπισμού ουσιωδών αποκλίσεων από τις πρόνοιες του Ειδικού Διατάγματος Ανάπτυξης. Οι ουσιώδεις αποκλίσεις ερμηνεύονται ρητώς από το ίδιο το Διάταγμα και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, υπερβάσεις των συντελεστών ανάπτυξης, δυσλειτουργίες των χώρων στάθμευσης, αποστάσεις οικοδομών από τα σύνορα, αριθμό ορόφων, ύψη οικοδομών, και νοείται την τήρηση των προϋποθέσεων και του πεδίου εφαρμογής του ιδίου του Διατάγματος.
– Το μηχανογραφημένο σύστημα Ιππόδαμος, το οποίο δεν σχεδιάστηκε από τον ΕΟΑ Λευκωσίας, αλλά παραδόθηκε αυτούσιο στον Οργανισμό ως ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα έκδοσης αδειών, δεν διαθέτει στις περιπτώσεις της αυτόματης αδειοδότησης την επιλογή μια αίτηση να δύναται να καταστεί ελλιπής, ώστε να ζητηθούν τροποποιημένα σχέδια, ή/και άλλα έγγραφα.
Περαιτέρω, Ο ΕΟΑ Λευκωσίας έχει ήδη εκφράσει τις επιφυλάξεις του και τις ανησυχίες του για την εφαρμογή των εν λόγω Διαταγμάτων, τόσο στο Υπουργείο Εσωτερικών, όσο και προς το ΕΤΕΚ. Επίσης, ο ΕΟΑ Λευκωσίας, έχει ήδη θέσει σχετική πρόταση για τη σύσταση μιας ανεξάρτητης «Τεχνικής Επιτροπής Επίλυσης Διαφορών», η οποία θα λειτουργεί ως δευτεροβάθμιο όργανο αξιολόγησης των Ανακλήσεων/Ακυρώσεων, ή/και άλλων θεμάτων, ενδεχομένως να προκύπτουν από τα εκδοθέντα Διατάγματα ταχείας αδειοδότησης.
«Απολογούμαστε για οποιαδήποτε ταλαιπωρία έχει προκληθεί, ωστόσο ο ΕΟΑ Λευκωσίας έχει ενεργήσει εντός των θεσμικών πλαισίων, και των νομικών υποχρεώσεων του, ως αυτά έχουν καθοριστεί στα εν λόγω Διατάγματα του Υπουργείου Εσωτερικών».
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», στόχος του ΕΟΑ δεν είναι να δημιουργήσει προβλήματα στην ανάπτυξη αλλά η επίλυσή τους, ώστε να μην βρεθούν πολλοί πολίτες (αγοραστές και ιδιοκτήτες) προ τετελεσμένων υπό την έννοια ότι θα επενδύσουν ό,τι έχουν και δεν έχουν για να αποκτήσουν στέγη και στο τέλος αυτή αν μην είναι νόμιμη και μάλιστα χωρίς δική τους ευθύνη.
Συναφώς πληροφορούμαστε ότι αναζητούνται τρόποι αντιμετώπισης των προβλημάτων που δημιουργούνται, ώστε αφενός να προχωρήσει απρόσκοπτα η ανάπτυξη και αφετέρου να είναι διασφαλισμένοι οι πολίτες.
Σε πρώτο στάδιο η ταχεία διαδικασία είχε εφαρμοστεί για τις αναπτύξεις της Κατηγορίας Α (αναπτύξεις μέχρι δύο μονάδων κατοικίας). Οι άδειες πολεοδομίας και οικοδομής για μονοκατοικίες και διπλοκατοικίες εκδίδονται εντός συνολικά 40 εργάσιμων ημερών.
Τον Μάρτιο 2025, το νέο σύστημα αδειοδότησης επεκτάθηκε για αναπτύξεις της Κατηγορίας Β, δηλαδή αναπτύξεις μέχρι 12 μονάδες κατοικίας σε σειρά και τετραώροφες πολυκατοικίες μέχρι 20 διαμερίσματα και ένα υπόγειο. Με την εφαρμογή του νέου τρόπου στις αναπτύξεις της Κατηγορίας Β, οι απαραίτητες άδειες θα εκδίδονται εντός συνολικά 80 εργάσιμων ημερών.
Η νέα μορφή αδειοδότησης θεωρήθηκε επαναστατική υπό την έννοια ότι προηγουμένως κάποιες αιτήσεις εκκρεμούσαν επί μήνες ή και χρόνια σε σχέση με σήμερα που εκδίδονται με πολύ συντομότερο χρόνο.
Για να αντιμετωπιστούν τυχόν παρανομίες ή και υλοποίηση άλλων ντ’ άλλων (επί τόπου), η ευθύνη του σχεδιασμού και της έγκρισης των αδειών μετατέθηκε στους μελετητές, με τους ΕΟΑ να διενεργούν προκαταρκτικό έλεγχο και σε περίπτωση κατά την οποία δεν απαντήσουν εγκαίρως, τότε η άδεια θεωρείται εκδοθείσα.
Τα αποτελέσματα της νέας διαδικασίας φαίνονται και από τον έλεγχο του ΕΟΑ Λευκωσίας. Εκτιμάται δε, ότι ανάλογα προβλήματα νομιμότητας υπάρχουν και σε άλλους ΕΟΑ.
Πάντως, ο ΕΟΑ Λευκωσίας, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», ανησυχεί σχετικά με την κατάσταση που δημιουργήθηκε και φέρεται έτοιμος να αναλάβει πρωτοβουλία για αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρατηρούνται.
