Βάσος Βασιλείου
Οι ΕΟΑ φορτώνουν στο υπουργείο Εσωτερικών την ευθύνη για την αύξηση του αριθμού των επικίνδυνων οικοδομών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τυχόν ανθρώπινες απώλειες, για ζημιές κοκ. Με κοινό ανακοινωθέν των προέδρων τους, υποδεικνύουν πως άλλα λέει το υπουργείο Εσωτερικών για τις επικίνδυνες οικοδομές και άλλη πολιτική ζητά για τις κοινόχρηστες οικοδομές, κάνοντας αναφορά σε πολιτική δύο μέτρων και δύο σταθμών.
Συγκεκριμένα, οι ΕΟΑ υποδεικνύουν πως ενώ για τις επικίνδυνες οικοδομές το υπουργείο εκφράζει τη θέση πως υπάρχει νομοθεσία και πρέπει να εφαρμοστεί, στην περίπτωση των κοινόκτητων οικοδομών, ενώ υπάρχει νομοθεσία, το Κτηματολόγιο (που έχει την αρμοδιότητα) δεν την εφαρμόζει.
Υποβάλλεται δε το ερώτημα, «γιατί, βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας, δεν έχει προχωρήσει η απαιτούμενη στελέχωση της αρμόδιας υπηρεσίας των κοινόκτητων οικοδομών» (στο Τμήμα Κτηματολογίου);
Οι πρόεδροι των ΕΟΑ, υποδεικνύουν, πως «μια λειτουργική υπηρεσία θα είχε εντατικοποιήσει τους ελέγχους εφαρμογής της νομοθεσίας, θα είχε ενεργοποιήσει τις διαδικασίες για τον διορισμό Διαχειριστικών Επιτροπών όπου αυτές δεν έχουν συσταθεί, θα δημιουργούσε και θα τηρούσε επικαιροποιημένα μητρώα κοινόκτητων οικοδομών, θα ενίσχυε την εποπτεία σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης και κυρίως θα διασφάλιζε τη συνεχή συντήρηση των οικοδομών, λειτουργώντας «προληπτικά» και περιορίζοντας τους αριθμούς επικίνδυνων οικοδομών».
Οι ΕΟΑ καλούν το υπουργείο να προχωρήσει με τις εξής ενέργειες:
1. Αναπροσαρμογή των προτεινόμενων τελών που περιλαμβάνονται στο Νομοσχέδιο ώστε να αντανακλούν το πραγματικό συνολικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων που επιβάλλονται στους ΕΟΑ.
2. Την έγκριση της δομής της υπηρεσίας των κοινόκτητων οικοδομών σε κάθε ΕΟΑ.
3. Την συμπερίληψη προνοιών που να αποδίδουν στους ΕΟΑ τους απαραίτητους αποτελεσματικούς μηχανισμούς που θα εξασφαλίζουν την επιβολή και εισπραξιμότητα των εσόδων από αυτή την δραστηριότητα.
4. Την πλήρη κρατική χρηματοδότηση του κόστους του αρχικού καταρτισμού των μητρώων Κοινόκτητων Οικοδομών και Διαχειριστικών Επιτροπών.
5. Την ετοιμασία και υποβολή από το ΤΚΧ ολοκληρωμένων ηλεκτρονικών μητρώων που να περιλαμβάνουν όλες τις εγγεγραμμένες και μη εγγεγραμμένες κοινόκτητες οικοδομές.
6. Τη διασφάλιση απευθείας ζωντανής σύνδεσης όλων των ΕΟΑ με τα μητρώα του ΤΚΧ, και όχι μέσω ΚΑΠ, ώστε να υπάρχει συνεχής και άμεση ενημέρωση για οποιεσδήποτε μεταβολές στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων.
7. Την ανάπτυξη και λειτουργία ολοκληρωμένου μηχανογραφικού συστήματος, με πλήρη χρηματοδότηση από το Κράτος, το οποίο θα είναι έτοιμο τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την ανάληψη της αρμοδιότητας από τους ΕΟΑ. Το σύστημα θα πρέπει να είναι διασυνδεδεμένο με το «ΙΠΠΟΔΑΜΟΣ», να αναπτυχθεί με πλήρη συμμετοχή των ΕΟΑ στον σχεδιασμό και την υλοποίηση και να τεθεί σε λειτουργία μόνο μετά την ολοκλήρωση δοκιμών, ελέγχων και εκπαίδευσης προσωπικού, ώστε να αποφευχθούν δυσλειτουργίες όπως αυτές που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν.
Ολόκληρο το ανακοινωθέν είναι το ακόλουθο:
Σε συνέχεια των πρόσφατων δηλώσεών του Υπουργού Εσωτερικών αναφορικά με το ζήτημα των κοινόκτητων οικοδομών, κρίνεται σκόπιμο να σημειωθεί ότι στις 11 Μαρτίου 2026 αποστείλαμε σχετική επιστολή προς το Υπουργείο Εσωτερικών.
Με δεδομένη τη σοβαρότητα του θέματος, επιθυμούμε να εκφράσουμε τον προβληματισμό μας ως προς τη διαφορετική προσέγγιση που φαίνεται να υιοθετείται από το αρμόδιο Υπουργείο σε συναφή ζητήματα.
Στην περίπτωση των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) και συγκεκριμένα στο θέμα των επικίνδυνων οικοδομών η θέση του Υπουργείου Εσωτερικών είναι ότι, παρά την προώθηση επικαιροποίησης της νομοθεσίας, υφίσταται ήδη ισχύον πλαίσιο το οποίο οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να εφαρμόζουν. Αντίθετα, στην περίπτωση των κοινόκτητων οικοδομών, για τις οποίες επίσης προωθείται επικαιροποιημένη νομοθεσία, δεν διαφαίνεται αντίστοιχη έμφαση ως προς την ανάγκη εφαρμογής της υφιστάμενης νομοθεσίας από το αρμόδιο Τμήμα του Υπουργείου. Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί την εντύπωση ότι εφαρμόζονται δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Όπως είναι γνωστό, το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο καθορίζει σαφώς αρμοδιότητες, υποχρεώσεις και μηχανισμούς εφαρμογής. Στο πλαίσιο αυτό, η αρμοδιότητα εφαρμογής του ΜΕΡΟΥΣ ΙΙΑ – Κοινόκτητες Οικοδομές του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας Νόμου (ΚΕΦ.224) εναπόκειται στον Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας. Ενδεικτικά, ο Νόμος προβλέπει ότι κάθε κοινόκτητη οικοδομή οφείλει να διαθέτει Διαχειριστική Επιτροπή και Κανονισμούς Λειτουργίας, ενώ σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, η ευθύνη για τον διορισμό Επιτροπής και την εφαρμογή Κανονισμών ανήκει στον Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας.
Στο πλαίσιο αυτό, τίθεται εύλογα το ερώτημα γιατί, βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας, δεν έχει προχωρήσει η απαιτούμενη στελέχωση της αρμόδιας υπηρεσίας των κοινόκτητων οκοδομών; Μια λειτουργική υπηρεσία θα είχε εντατικοποιήσει τους ελέγχους εφαρμογής της νομοθεσίας, θα είχε ενεργοποιήσει τις διαδικασίες για τον διορισμό Διαχειριστικών Επιτροπών όπου αυτές δεν έχουν συσταθεί, θα δημιουργούσε και θα τηρούσε επικαιροποιημένα μητρώα κοινόκτητων οικοδομών, θα ενίσχυε την εποπτεία σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης και κυρίως θα διασφάλιζε τη συνεχή συντήρηση των οικοδομών, λειτουργώντας «προληπτικά» και περιορίζοντας τους αριθμούς επικίνδυνων οικοδομών.
Σε ό,τι αφορά τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στους ΕΟΑ, δηλώνουμε για ακόμη μια φορά ότι αποδεχόμαστε ν’ αναλάβουμε την επιπρόσθετη ευθύνη, αλλά ταυτόχρονα ζητούμε από το αρμόδιο Υπουργείο τα αυτονόητα. Στην προκειμένη περίπτωση να προετοιμάσει τη μεταρρύθμιση καλύτερα και πιο ολοκληρωμένα.
Συνεπώς κρίνεται αναγκαίο όπως το Υπουργείο προχωρήσει με:
1. αναπροσαρμογή των προτεινόμενων τελών που περιλαμβάνονται στο Νομοσχέδιο ώστε να αντανακλούν το πραγματικό συνολικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων που επιβάλλονται στους ΕΟΑ,
2. την έγκριση της δομής της υπηρεσίας των κοινόκτητων οικοδομών σε κάθε ΕΟΑ,
3. την συμπερίληψη προνοιών που να αποδίδουν στους ΕΟΑ τους απαραίτητους αποτελεσματικούς μηχανισμούς που θα εξασφαλίζουν την επιβολή και εισπραξιμότητα των εσόδων από αυτή την δραστηριότητα.
4. την πλήρη κρατική χρηματοδότηση του κόστους του αρχικού καταρτισμού των μητρώων Κοινόκτητων Οικοδομών και Διαχειριστικών Επιτροπών,
5. την ετοιμασία και υποβολή από το ΤΚΧ ολοκληρωμένων ηλεκτρονικών μητρώων που να περιλαμβάνουν όλες τις εγγεγραμμένες και μη εγγεγραμμένες κοινόκτητες οικοδομές,
6. τη διασφάλιση απευθείας ζωντανής σύνδεσης όλων των ΕΟΑ με τα μητρώα του ΤΚΧ, και όχι μέσω ΚΑΠ, ώστε να υπάρχει συνεχής και άμεση ενημέρωση για οποιεσδήποτε μεταβολές στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων.
7. και την ανάπτυξη και λειτουργία ολοκληρωμένου μηχανογραφικού συστήματος, με πλήρη χρηματοδότηση από το Κράτος, το οποίο θα είναι έτοιμο τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την ανάληψη της αρμοδιότητας από τους ΕΟΑ. Το σύστημα θα πρέπει να είναι διασυνδεδεμένο με το «ΙΠΠΟΔΑΜΟΣ», να αναπτυχθεί με πλήρη συμμετοχή των ΕΟΑ στον σχεδιασμό και την υλοποίηση και να τεθεί σε λειτουργία μόνο μετά την ολοκλήρωση δοκιμών, ελέγχων και εκπαίδευσης προσωπικού, ώστε να αποφευχθούν δυσλειτουργίες όπως αυτές που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν.
Τέλος και πολύ σημαντικό, εισηγούμαστε όπως, δεδομένης της συνάφειας του ζητήματος των κοινόκτητων οικοδομών με εκείνο των επικίνδυνων οικοδομών, εξεταστεί η ετοιμασία ενιαίου νομοθετικού πλαισίου που να ρυθμίζει συνολικά και τα δύο θέματα. Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται σκόπιμο όπως οι πρόνοιες που αφορούν τις επικίνδυνες οικοδομές αποσυνδεθούν από τον περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμο και ενταχθούν σε μια σύγχρονη, αυτοτελή νομοθεσία, η οποία θα ανταποκρίνεται καλύτερα στις σημερινές ανάγκες εποπτείας και διαχείρισης. Το πιο πάνω εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε σύγχρονες Ευρωπαϊκές Χώρες, όπως η Γερμανία και Γαλλία σε αυξημένα επίπεδα επιτυχίας. Μια τέτοια προσέγγιση ενδέχεται να συμβάλει ουσιαστικά και στην επίλυση ζητημάτων που αφορούν τη δομή και την εφαρμογή ανταποδοτικών τελών
