Real Estate News

Check out market updates

Διάταγμα ανάκλησης απαλλοτρίωσης

Εκδίδεται στα πλαίσια της νομιμότητας για χάριν του δημοσίου συμφέροντος.

Το διάταγμα απαλλοτρίωσης είναι ατομική διοικητική πράξη που σκοπό έχει να εξυπηρετήσει το δημόσιο συμφέρον και ως τέτοια μπορεί να ανακληθεί, ανεξάρτητα από τον χρόνο που έχει περάσει από την έκδοσή του. Στον περί απαλλοτρίωσης νόμο υπάρχει σχετική πρόνοια που επιτρέπει την ανάκληση του διατάγματος απαλλοτρίωσης οποτεδήποτε πριν από την πληρωμή της αποζημίωσης προς τον ιδιοκτήτη, χωρίς να υπάρχει ανάγκη αιτιολογίας της απόφασης. Η ανάκληση γίνεται με τη δημοσίευση νέου διατάγματος στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και μπορεί να αναφέρεται σε ολόκληρη ή μέρος της ακίνητης περιουσίας που απαλλοτριώθηκε. Από την επομένη της δημοσίευσης, η σχετική διαδικασία ατονεί και ο σκοπός της απαλλοτρίωσης θεωρείται ότι εγκαταλείφθηκε. Η ανάκληση μπορεί να επηρεάζει εκκρεμούσες υποθέσεις ενώπιον του δικαστηρίου όπου ιδιοκτήτες ακινήτων υπέβαλαν απαίτηση για αποζημίωση. Σε τέτοια περίπτωση οι υποθέσεις θα αποσυρθούν και οι ιδιοκτήτες θα αποζημιωθούν με τα έξοδά τους. Ιδιοκτήτης ο οποίος καταχωρεί προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο αιτούμενος την ακύρωση διατάγματος ανάκλησης απαλλοτρίωσης δεν θα επιτύχει, καθόσον υπάρχει σχετική πρόνοια στον περί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης νόμο που παρέχει το δικαίωμα στην απαλλοτριούσα Αρχή να ανακαλέσει το διάταγμα απαλλοτρίωσης πριν την πληρωμή της αποζημίωσης, εκτός εάν η δράση της διοίκησης δεν γίνεται καλόπιστα ή χάριν του δημοσίου συμφέροντος.

Με το ανωτέρω θέμα ασχολήθηκε η πρόεδρος του Διοικητικού Δικαστηρίου κα Μ. Καλλιγέρου στην απόφαση που εξέδωσε στην υπόθεση 296/2013 ημερ. 4.1.2018, η οποία αφορούσε προσφυγή ιδιοκτήτριας που ζητούσε την ακύρωση του διατάγματος ανάκλησης της απαλλοτρίωσης κτήματός της. Συγκεκριμένα, η απαλλοτριούσα Αρχή, ενώ υπέβαλε προσφορά αποζημίωσης προς την αιτήτρια και γίνονταν διαβουλεύσεις μεταξύ των εκτιμητών τους για το ύψος αυτής, προχώρησε με την ανάκληση του διατάγματος απαλλοτρίωσης με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα. Το δικαστήριο έκρινε ότι το διάταγμα ανάκλησης της απαλλοτρίωσης είναι εκτελεστή διοικητική πράξη, όπως και το διάταγμα απαλλοτρίωσης και η πράξη ελέγχεται ως προς τη νομιμότητά της από το Διοικητικό Δικαστήριο, αφού αποτελεί έκδοση απόφασης διακριτικής ευχέρειας και η ιδιοκτήτρια είχε έννομο συμφέρον να προσβάλει τη νομιμότητά της. Τόνισε ότι «στον περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμο εκτός από το δικαίωμα της διοίκησης, υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις (προς προστασία του ιδιοκτήτη) για αναγκαστική απαλλοτρίωση ακίνητης ιδιοκτησίας, προβλέπεται και η δυνατότητα της απαλλοτριούσας Αρχής, μέχρι και πριν την πληρωμή ή κατάθεση της αποζημίωσης, να ανακαλέσει τη γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης, με αποτέλεσμα να λογίζεται η απαλλοτρίωση ως εγκαταλειφθείσα. Οι ιδιοκτήτες ακίνητης ιδιοκτησίας προστατεύονται ως προς την απόλαυση της ιδιοκτησίας τους από το Σύνταγμα (άρθρο 23). Δεν έχουν ποτέ όμως «δικαίωμα» στην απαλλοτρίωση του ακινήτου τους, το οποίο να τυγχάνει προστασίας από το Σύνταγμα. Επομένως ούτε και οι ιδιοκτήτες των απαλλοτριωθέντων ακινήτων έχουν προστατευόμενο «δικαίωμα» στη μη εγκατάλειψη της απαλλοτρίωσης από την απαλλοτριούσα Αρχή, αφού η απαλλοτρίωση μπορεί να λογιστεί ως εγκαταλειφθείσα για λόγους προβλεπόμενους στον σχετικό Νόμο, είτε λόγω ανάκλησης είτε λόγω εγκατάλειψης. Με δεδομένες λοιπόν τις ρητές πρόνοιες του Νόμου, η αιτήτρια, ανεξάρτητα μάλιστα από την έκδοση της Γνωστοποίησης Απαλλοτρίωσης και του Διατάγματος Απαλλοτρίωσης, δεν κατοχύρωσε δικαίωμα, αλλά προσδοκία συντέλεσης της απαλλοτρίωσης, αν και εφόσον η απαλλοτριούσα Αρχή δεν ήθελε ανακαλέσει (εντός πάντοτε των νόμιμων πλαισίων τα οποία ελέγχονται δικαστικά) τη Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης πριν την καταβολή της αποζημίωσης, ως η θεσμοθετημένη δυνατότητα. Επομένως αυτό που ελέγχεται από το δικαστήριο στον έλεγχο τέτοιας απόφασης της διοίκησης, ως η επίδικη ανάκληση, είναι η νομιμότητά της».

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απαλλοτριούσα Αρχή αποφάσισε να αλλάξει σχεδιασμούς αναφορικά με την ανέγερση Γυμνασίου, το οποίο αποφασίστηκε να τοποθετηθεί σε άλλη περιοχή, όπου είχε ήδη συντελεστεί απαλλοτρίωση και καταβλήθηκε αποζημίωση. Το δικαστήριο θεώρησε ότι η αλλαγή της στάσης της διοίκησης για επανασχεδιασμό των αναγκών της, υπό το φως της εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος, δεν εκφεύγει των επιτρεπτών ορίων της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης. Το μόνο που δικαιούταν η αιτήτρια ήταν αποζημιώσεις για έξοδα που υπέστη εύλογα από τη δημοσίευση της γνωστοποίησης και του διατάγματος απαλλοτρίωσης που στη συνέχεια ανακλήθηκαν. Το εικαστήριο κατέληξε ότι η παράλειψη της αιτήτριας να εξετάσει και να διεκδικήσει τα δικαιώματά της σε σχέση με την απόλαυση της ιδιοκτησίας της δεν της προσδίδουν δικαίωμα στην επέμβαση στη δράση και τις επιλογές της διοίκησης σε σχέση με την ανάκληση της απαλλοτρίωσης της γης της, εκτός αν αυτή η δράση δεν γίνεται καλόπιστα ή χάριν του δημοσίου συμφέροντος και απέρριψε την προσφυγή.

Του Γιώργου Κουκούνη
Δικηγόρου στη Λάρνακα